Kluczowe ustalenia

  • Na kwiecień 2026 r. NBP nie prowadzi samodzielnych prac wdrożeniowych ani pilotażowych nad cyfrowym złotym, ani nie współpracuje w tym zakresie z innymi bankami centralnymi.
  • W raporcie „Pieniądz cyfrowy banku centralnego" NBP stwierdził, że nie zidentyfikował celu emisji cyfrowego złotego o charakterze systemowym ani szczególnych potrzeb, które nie mogłyby zostać zaspokojone przez dostawców usług płatniczych w Polsce.
  • W lipcu 2024 r. Ministerstwo Finansów, w odpowiedzi na interpelacje poselskie, potwierdziło stanowisko NBP: bank centralny nie planuje wprowadzenia CBDC w najbliższym czasie.
  • Prezes NBP Adam Glapiński sygnalizował, że „nie jest wykluczone, że w przyszłości NBP mógłby emitować, obok banknotów i monet, również cyfrowego złotego".
  • Europejski Bank Centralny rozpoczął fazę przygotowawczą cyfrowego euro w listopadzie 2023 r.; pilotaż planowany jest na 2027 r.
  • Polska jako kraj spoza strefy euro nie byłaby objęta obowiązkowym wdrożeniem cyfrowego euro.

Kontekst i tło

Dyskusja o cyfrowym złotym w Polsce toczy się od kilku lat, a jej punktem odniesienia pozostaje raport NBP „Pieniądz cyfrowy banku centralnego", w którym bank centralny po raz pierwszy przedstawił systematyczne stanowisko w sprawie emisji CBDC. Konkluzja była ostrożna: NBP nie widział wówczas przekonującego uzasadnienia dla emisji cyfrowego złotego, wskazując m.in. na dobrze rozwinięty krajowy rynek płatności.

Równolegle postępowały prace międzynarodowe. Europejski Bank Centralny rozpoczął fazę przygotowawczą cyfrowego euro w listopadzie 2023 r., pierwotnie zaplanowaną na dwa lata. Pilotaż projektu przewidziany jest na 2027 r. Na świecie pełne wdrożenia detalicznych CBDC pozostają rzadkością — Bahamy uruchomiły Sand Dollar w 2020 r., Nigeria wprowadziła eNairę w październiku 2021 r. Większe gospodarki pozostają w fazie projektowej: Bank of England kontynuuje prace bez decyzji o wdrożeniu, podobnie szwedzki Riksbank w sprawie e-krony.

Szczegółowa analiza

Stanowisko NBP: ciągłość od 2021 r.

Stanowisko polskiego banku centralnego pozostaje spójne od publikacji raportu z 2021 r. NBP stwierdził wówczas, że „nie zidentyfikował celu emisji cyfrowego złotego o charakterze systemowym ani szczególnych potrzeb konsumentów lub podmiotów gospodarczych, które nie mogłyby zostać zaspokojone przez dostawców usług płatniczych w Polsce".

Diagnoza ta była wielokrotnie potwierdzana w kolejnych latach. W lipcu 2024 r. Ministerstwo Finansów, odpowiadając na interpelacje poselskie, przekazało przesłane przez NBP stanowisko, zgodnie z którym „NBP nie planuje w najbliższym czasie wprowadzenia pieniądza cyfrowego banku centralnego (CBDC)". Publikacje branżowe z 2025 r. i początku 2026 r. potwierdzają, że NBP „nie prowadzi samodzielnie prac nad wprowadzeniem w Polsce CBDC" ani nie współpracuje w tym zakresie z podmiotami zewnętrznymi.

Jednocześnie prezes Adam Glapiński nie wyklucza takiej możliwości w dłuższej perspektywie. W publicznych wypowiedziach pojawiało się sformułowanie: „Nie jest wykluczone, że w przyszłości NBP mógłby emitować, obok banknotów i monet, również cyfrowego złotego, który uzupełniłby zbiór dostępnych obecnie instrumentów płatniczych".

Polski rynek płatniczy jako kontekst

Argumentacja NBP wspiera się na specyfice polskiego rynku płatniczego. System BLIK, zarządzany przez Polski Standard Płatności, obsłużył w 2024 r. ponad 2,4 mld transakcji — wzrost o ok. 37–40% rok do roku. Szybkie przelewy międzybankowe realizowane są przez systemy Express Elixir (oparty na rachunku powierniczym NBP, działający 24/7) oraz BlueCash.

Polska należy jednocześnie do europejskich liderów pod względem odsetka płatności bezstykowych — jak zauważają analitycy rynku, „płatności w Polsce należą do najbardziej cyfrowych na świecie, zarówno pod względem masowego wykorzystania, jak i dostępności produktów". Mimo to udział gotówki w obrocie pozostaje w Polsce wyższy niż średnia strefy euro.

Cyfrowe euro i pozycja Polski

Kluczowym czynnikiem zewnętrznym pozostaje harmonogram EBC. Faza przygotowawcza cyfrowego euro rozpoczęta w listopadzie 2023 r. została przedłużona, a pilotaż planowany jest na 2027 r. Polska, jako kraj spoza strefy euro, nie byłaby objęta obowiązkowym wdrożeniem cyfrowego euro — do jego ewentualnego zastosowania w Polsce potrzebne byłoby zarówno zakończenie prac EBC, jak i przystąpienie Polski do strefy wspólnej waluty. Do tego czasu cyfrowe euro miałoby w Polsce status waluty obcej.

Warto odnotować, że rozporządzenie MiCA — unijny reżim dla kryptoaktywów — wprost nie obejmuje CBDC. Aktywa emitowane przez banki centralne w ramach ich roli monetarnej są wyłączone z zakresu MiCA.

Głosy w debacie eksperckiej

W debacie publicznej pojawiają się postulaty aktywniejszej roli NBP. Prof. Małgorzata Zaleska sugerowała, aby NBP rozważył utworzenie wraz z pozostałymi krajami UE spoza strefy euro konsorcjum, w którym pełniłby rolę lidera — celem byłoby wypracowanie wspólnego standardu CBDC dla państw pozostających poza strefą wspólnej waluty.

Podsumowanie

W kwietniu 2026 r. projekt cyfrowego złotego w Polsce pozostaje w fazie obserwacyjno-analitycznej. NBP nie prowadzi prac pilotażowych ani wdrożeniowych, a stanowisko sformułowane w raporcie z 2021 r. — że nie istnieje przekonujące uzasadnienie systemowe dla emisji CBDC — zostało potwierdzone przez Ministerstwo Finansów w 2024 r. Argumentem przemawiającym na rzecz ostrożności jest wysoko rozwinięty polski rynek płatniczy, z systemem BLIK obsługującym ponad 2,4 mld transakcji rocznie. Jednocześnie kierownictwo NBP nie wyklucza emisji cyfrowego złotego w przyszłości, a głównym zewnętrznym czynnikiem, który może wpłynąć na zmianę podejścia, pozostaje harmonogram prac EBC nad cyfrowym euro — z pilotażem zaplanowanym na 2027 r.