Kluczowe ustalenia
- 13 września 2026 r. Centrum e-Zdrowia włączyło w systemie P1 w trybie blokującym dwie reguły: REG.WER.20540 (czy w recepcie zwykłej podano czas trwania kuracji) i REG.WER.20584 (to samo dla recepty zwykłej z wyrobem medycznym).
- Recepta refundowana musi zawierać czas trwania kuracji, strukturalne dawkowanie i wielkość opakowania zgodną z Rejestrem Produktów Leczniczych. Recepty, która tych wymogów nie spełnia, nie da się zapisać w systemie.
- Blokada działa w gabinecie, w chwili zapisu recepty. Pacjent nie dostanie kodu, dopóki lekarz nie poprawi danych. Nowe reguły nie wprowadzają dodatkowych formalności przy realizacji recepty w aptece.
- Limit 120 dni terapii nie jest nowy. Jednorazowe wydanie leku na maksymalnie 120 dni wynika z art. 96a ust. 7a pkt 2 Prawa farmaceutycznego i obowiązywało przed 13 września. Nowe reguły mają ograniczyć recepty, na których ilość leku przekracza ten okres.
- Zmiany nie obejmują recept pełnopłatnych (100 proc.) bez oznaczenia „365”, recepturowych, wystawianych w ramach importu docelowego, farmaceutycznych ani recept na opakowania o złożonej strukturze (ok. 2,5 tys. kodów GTIN).
- Nie znaleźliśmy opublikowanych danych Centrum e-Zdrowia ani NFZ o tym, jaka część recept refundowanych nie zawierała dotąd czasu kuracji lub poprawnego dawkowania.
Kontekst i tło
E-recepta trafia do systemu P1, który prowadzi Centrum e-Zdrowia. Podstawą prawną jego działania jest ustawa z 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia. Szczegółowe warunki, które musi spełnić dokument zapisywany z oprogramowania gabinetowego, określa dokumentacja integracyjna publikowana przez CeZ. Minimalne wymagania wydane na podstawie art. 8b ustawy stanowią, że komunikaty przekazywane do P1 muszą spełniać reguły walidacji z tej dokumentacji.
📄 Minimalne wymagania techniczne i funkcjonalne dla systemów usługodawców (PDF, źródło: cez.gov.pl)
Walidacja nie jest więc nowym narzędziem. Według portalu nowygabinet.pl dotychczas część reguł nie była egzekwowana w sposób blokujący, więc recepty z nieprawidłowościami przechodziły przez system. CeZ już wcześniej zapowiadało przełączanie reguł z trybu ostrzeżenia w tryb „BŁĄD”. W 2020 r. przesunęło taki termin na 6 czerwca 2020 r. dla reguł sprawdzających blok narracyjny e-recept oraz dla reguły wymagającej numeru EAN/GTIN z wykazu leków refundowanych.
Ilość leku, którą pacjent może jednorazowo odebrać w aptece, jest ograniczona od kilku lat. Według Rzeczpospolitej w 2023 r. limit jednorazowego wydania skrócono ze 180 do 120 dni terapii. Od 1 marca 2024 r. ilość do wydania z recepty rocznej wylicza system P1, a od 7 kwietnia 2026 r. te wyliczenia uwzględniają różne wielkości opakowań tego samego leku zgodnie z Rejestrem Produktów Leczniczych.
Przed wejściem zmian media opisywały je w sposób sugerujący problem w aptece. Portal Samorządowy dał tekstowi tytuł „Od 13 września recepty będą blokowane. Apteki nie wydadzą leków”, choć w leadzie napisał, że błędne e-recepty nie trafią do systemu. Rzeczpospolita, powołując się na Rynek Zdrowia, zatytułowała artykuł „Od 13 września nowe zasady wystawiania recept refundowanych. Część będzie blokowana, leku nie uda się wykupić”. Fakt.pl pisał, że gdy informacji o dawkowaniu zabraknie lub będzie błędna, apteka może wydać mniej leków albo nie wydać ich wcale.
Źródło: portalsamorzadowy.pl
Szczegółowa analiza
Co dokładnie włączono 13 września
W komunikacie na portalu ezdrowie.gov.pl Centrum e-Zdrowia wymienia dwie reguły włączone w trybie blokującym. REG.WER.20540 sprawdza, czy w recepcie zwykłej podano czas trwania kuracji. REG.WER.20584 robi to samo dla recepty zwykłej z wyrobem medycznym. CeZ podaje trzy wymogi dla recept refundowanych: informację o czasie trwania kuracji, strukturalne dawkowanie oraz wielkość opakowania zgodną z danymi z Rejestru Produktów Leczniczych. Najważniejsze zdanie komunikatu brzmi: „Od 13 września nie będzie można zapisać recepty refundowanej, która nie spełnia opisanych wymagań”.
Reguły mają też wychwytywać rozbieżności między dawkowaniem a liczbą i wielkością przepisanych opakowań. Dziennik Gazeta Prawna tłumaczył to na przykładzie: jeżeli lekarz określi sposób stosowania leku, a wpisze liczbę opakowań, która nie odpowiada wynikającemu z dawkowania okresowi terapii, recepta może zostać zablokowana. Ministerstwo Zdrowia opisuje zmianę jako zwiększenie kontroli poprawności danych już przy wystawianiu recepty, zwłaszcza w zakresie dawkowania i ilości przepisywanego leku.
Gdzie działa blokada: w gabinecie
Walidacja uruchamia się w chwili, gdy oprogramowanie gabinetowe próbuje zapisać receptę w systemie P1. Jeśli dokument nie przejdzie kontroli, nie zostanie przyjęty, a lekarz musi go poprawić i wystawić ponownie. Pacjent nie dostaje kodu recepty, dopóki dane nie zostaną uzupełnione. Problem, który wcześniej wychodził na jaw dopiero przy okienku apteki, ma być wyłapywany jeszcze w gabinecie.
Nowe reguły nie zmieniają realizacji recept poprawnie zapisanych w systemie. Forsal.pl pisał, że nie pojawią się dodatkowe formalności podczas realizacji recepty w aptece, a sposób korzystania z e-recept pozostaje taki sam. Nagłówek „Apteki nie wydadzą leków” nie opisuje więc mechanizmu z 13 września. Recepta, która nie spełnia wymogów, w ogóle nie trafia do apteki, bo nie powstaje.
Skąd biorą się ograniczenia w aptece
Źródłem zamieszania są przepisy o ilości leku wydawanej w aptece, które obowiązywały już wcześniej i nie są częścią nowej walidacji. Ministerstwo Zdrowia przypomniało wystawiającym recepty, że nieprawidłowe dane mogą uniemożliwić wystawienie e-recepty, ograniczyć ilość leku wydawanego w aptece, a w określonych przypadkach uniemożliwić jej realizację.
Jak takie ograniczenia działają, pokazują przepisy sprzed 13 września. Według stanowiska resortu opisanego przez portal rx.edu.pl, przed późniejszą zmianą przepisów farmaceuta przy braku lub błędnym dawkowaniu mógł wydać ilość nie większą niż w dwóch najmniejszych opakowaniach. Dla środków odurzających i substancji psychotropowych rozporządzenie przewiduje, że gdy z dawkowania nie da się obliczyć ilości leku, osoba wydająca przyjmuje, że przepisano dwa najmniejsze opakowania. Takie limity istniały przed nową walidacją. Blokada w gabinecie ma sprawić, że pacjent rzadziej trafi do apteki z receptą, której dawkowania nie da się odczytać.
Co znaczy „120 dni”
Liczba 120 pojawia się w komunikacie CeZ jako cel zmiany: nowe reguły mają ograniczyć recepty, na których przepisana ilość leku wykracza poza 120-dniowy czas terapii. To nie jest nowy limit. Art. 96a ust. 7a pkt 2 Prawa farmaceutycznego stanowi, że pacjent może jednorazowo otrzymać najwyżej ilość leku potrzebną na 120 dni stosowania, wyliczoną na podstawie dawkowania. Ministerstwo Zdrowia opisało tę zasadę w komunikacie o realizacji recept rocznych od 1 marca 2024 r. Portal pacjent.gov.pl pisze wprost, że jednorazowo można wykupić zapas leku na 120 dni, a nie na 365.
Recepta z oznaczeniem „365” pozwala lekarzowi przepisać lek na okres do roku. Dla recept z okresem stosowania do 120 dni obowiązuje dotychczasowy model. Oznaczenie „365” dotyczy jednak okresu, na jaki można przepisać lek, a nie ilości wydawanej za jednym razem. Nawet z recepty rocznej pacjent odbiera jednorazowo lek najwyżej na 120 dni. Warto też odróżnić to od terminu realizacji recepty: co do zasady wynosi on 30 dni, dla antybiotyków 7 dni, dla preparatów immunologicznych wytwarzanych indywidualnie i importu docelowego 120 dni, a dla recepty rocznej 365 dni.
Kogo zmiana nie dotyczy
Według komunikatu CeZ nowe wymagania nie są stosowane do recept pełnopłatnych (100 proc.) bez oznaczenia „365”, czyli 30-dniowych, a także do recept recepturowych, recept na import docelowy i recept farmaceutycznych. Wyjątek dotyczy również recept na opakowania o złożonej strukturze, obejmujące około 2,5 tys. kodów GTIN. Chodzi o opakowania z kilkoma elementami o różnych jednostkach miary. Portal Samorządowy podaje przykład: 1 wstrzykiwacz 3 ml i 4 igły.
Głosy środowiska
Kwestia ilości leku na recepcie była sporna już przed 13 września. 22 lipca 2026 r. Naczelna Izba Aptekarska przekazała farmaceutom stanowisko Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia w sprawie e-recept z 30-dniowym terminem realizacji, na których przepisano lek na terapię dłuższą niż 30 dni. Lekarze rodzinni z Porozumienia Zielonogórskiego wcześniej apelowali do resortu o zmiany w systemie refundacji leków, argumentując, że nowe regulacje jedynie komplikują wystawianie recept. Ten apel poprzedzał reguły z 13 września i nie był reakcją na nie.
Co pozostaje otwarte
- Skala problemu. Nie znaleźliśmy danych Centrum e-Zdrowia ani NFZ o tym, jaki odsetek recept refundowanych nie zawierał dotąd czasu kuracji, strukturalnego dawkowania lub poprawnej wielkości opakowania. Bez nich nie da się ocenić, ilu recept blokada realnie dotknie.
- Pierwsze dni działania. Nie znaleźliśmy udokumentowanych zgłoszeń problemów z gabinetów i aptek po 13 września. Nie znaleźliśmy też komunikatów dostawców oprogramowania gabinetowego. To temat do sprawdzenia w kolejnych tygodniach.
Podsumowanie
Od 13 września 2026 r. system e-recept nie przyjmuje recept refundowanych bez czasu trwania kuracji, strukturalnego dawkowania i wielkości opakowania zgodnej z rejestrem leków. Blokada działa w gabinecie: lekarz musi poprawić receptę, zanim pacjent dostanie kod. Nowe reguły nie zmieniają realizacji poprawnych recept w aptece. Limit wydania leku na najwyżej 120 dni terapii obowiązywał już wcześniej. Zmiany nie obejmują m.in. recept pełnopłatnych bez oznaczenia „365”, recept recepturowych, importu docelowego i recept farmaceutycznych. Nie znaleźliśmy opublikowanych danych o tym, ile recept dotychczas nie spełniało nowych wymogów.
