Kluczowe ustalenia
- Karol Nawrocki powołał Radę ds. nowej Konstytucji w niedzielę 3 maja 2026 r., w Święto Narodowe Trzeciego Maja, na Zamku Królewskim w Warszawie.
- Pierwsi członkowie Rady to: prof. Ryszard Legutko, prof. Ryszard Piotrowski, Marek Jurek, prof. Anna Łabno, Józef Zych, Barbara Piwnik oraz Julia Przyłębska — była prezes Trybunału Konstytucyjnego.
- Rada ma charakter doradczy. Przy prezydencie działa obecnie czternaście rad — jak ujęła to Gazeta Prawna, „stanowią szerokie gremia konsultacyjno–doradcze, oparte na zewnętrznych ekspertach”. Przygotowany przez Radę projekt ma trafić do parlamentu i ewentualnie pod referendum.
- Celem zespołu jest wypracowanie projektu nowej konstytucji RP do końca kadencji prezydenta, czyli do sierpnia 2030 r.
- Rada ds. nowej Konstytucji to czternaste tego typu gremium powołane przez Nawrockiego od objęcia urzędu 6 sierpnia 2025 r. — łącznie we wszystkich radach zasiada 519 osób (dane: kancelaria prezydenta, stan na 19 kwietnia 2026 r.).
- Dla porównania: na koniec dwukadencyjnej prezydentury Andrzeja Dudy (po 10 latach) działało 12 rad liczących łącznie około 220 członków — TVN24 Konkret24 wprost stwierdza, że „w niespełna rok przy prezydencie Karolu Nawrockim powstało więcej rad niż za całej kadencji poprzednika”.
- Nawrocki sam mówi o swoich radach „strefa odsłuchu”.
Kontekst i tło
Karol Nawrocki, były prezes IPN, został zaprzysiężony na prezydenta RP 6 sierpnia 2025 r. (środa). Jeszcze w pierwszym orędziu, w dniu zaprzysiężenia, zapowiedział potrzebę prac nad nową konstytucją — w kampanii wyborczej obiecywał uchwalenie nowej ustawy zasadniczej do 2030 r.
Źródło: pl.wikipedia.org
Polityka tworzenia rad doradczych ma w Polsce różne tradycje. Andrzej Duda 16 października 2015 r., na samym początku swojej pierwszej kadencji, powołał Narodową Radę Rozwoju — parasolowe ciało doradcze złożone z dziewięciu sekcji tematycznych (gospodarka, ochrona zdrowia, edukacja itd.). Z kolei Bronisław Komorowski (prezydent 2010–2015) nie powołał żadnego sformalizowanego ciała doradczego — formą eksperckiego wsparcia było u niego Forum Debaty Publicznej, czyli platforma dyskusyjna, a nie zestaw stałych rad.
Inicjatywa Nawrockiego pojawia się w atmosferze napięcia ustrojowego z rządem Donalda Tuska. Premier Tusk komentował: „Pamiętamy zawiłą drogę naszej konstytucji od 1989 roku [...] sytuacja Polski jest poważnie zachwiana, gdy chodzi o szacunek do tej konstytucji”. Skład Rady — m.in. Julia Przyłębska, była prezes Trybunału Konstytucyjnego z kontrowersyjnego okresu reformy sądownictwa — bezpośrednio łączy nowe gremium z napięciami wokół TK.
Szczegółowa analiza
Skład i geneza Rady
Akty powołania na Zamku Królewskim odebrali: Marek Jurek (były marszałek Sejmu), prof. Ryszard Legutko (były europoseł PiS), prof. Anna Łabno, prof. Ryszard Piotrowski (konstytucjonalista), Barbara Piwnik (była minister sprawiedliwości), Julia Przyłębska (była prezes TK) oraz Józef Zych (prawnik, były marszałek Sejmu). Według zapowiedzi rzecznika prezydenta Rafała Leśkiewicza, skład docelowy Rady ma być szerszy i pluralistyczny — mają w niej zasiąść przedstawiciele wszystkich klubów i kół poselskich, po dwie osoby z każdego klubu i po jednej z każdego koła. Rzecznik podkreślał, że w Radzie znajdą się osoby, które „mają różną wrażliwość, różne poglądy, różne postrzeganie kwestii dotyczących prawa”.
Źródło: wiadomosci.radiozet.pl
Wcześniej, w piątek 1 maja, Leśkiewicz zapowiadał, że na przygotowanie projektu nowej ustawy zasadniczej Rada będzie miała czas do końca kadencji Karola Nawrockiego — czyli do sierpnia 2030 r. — Nawrocki w swoim wystąpieniu na Placu Zamkowym mówił, że „instytucje państwowe, które mają być trwałe, mają być silne, mają budować państwo, Rzeczpospolitą, jej ciągłość, jej długie trwanie (są) zaangażowane do walki politycznej i partyjnej z horyzontem cztero- albo pięcioletnim” oraz że system praworządności „produkuje kolejny chaos i kolejne społeczne konflikty”. Ogłosił, że Polska potrzebuje „konstytucji nowej generacji roku 2030”.
Pół tysiąca osób w „strefie odsłuchu”
Skala doradczych ciał za prezydentury Nawrockiego znacząco przekracza tradycję poprzedników. TVN24 Konkret24 w analizie z 19 kwietnia 2026 r. wyliczył, że od 6 sierpnia 2025 r. powołano już 14 rad — czasami hurtowo: w grudniu 2025 r. powstało sześć rad, w marcu 2026 r. — pięć. We wszystkich tych ciałach zasiada łącznie aż 519 członków, a dane pochodzą bezpośrednio ze strony kancelarii prezydenta. Sam prezydent ma na to wytłumaczenie i mówi o radach „strefa odsłuchu” — co stało się też tytułem analizy redakcji Konkret24.
W przeciwieństwie do tego: Andrzej Duda, prezydent przez dwie kadencje (od listopada 2015 do sierpnia 2025), miał na koniec drugiej kadencji 12 rad, w których łącznie zasiadało około 220 osób. Duda zaczął jeszcze szerzej — Narodowa Rada Rozwoju, powołana 16 października 2015 r., była parasolowym ciałem ze 100 członkami zorganizowanymi w dziewięć sekcji tematycznych (gospodarka, ochrona zdrowia, edukacja i inne). Bronisław Komorowski natomiast jako prezydent (2010–2015) nie powołał żadnego sformalizowanego ciała doradczego — opierał się na siedmiu doradcach etatowych, czternastu społecznych oraz Forum Debaty Publicznej.
Kontekst polityczny i krytyka
Pomysł powołania Rady ds. nowej Konstytucji powstaje w realiach ostrego konfliktu prezydenta z rządem Donalda Tuska. Premier krytycznie odniósł się do inicjatywy, sygnalizując rezerwę wobec planów. Sama obecność Julii Przyłębskiej w gremium pracującym nad projektem nowej konstytucji jest politycznie naładowana — to ona kierowała Trybunałem Konstytucyjnym w okresie najgłębszej reformy sądownictwa za rządów PiS. Krzysztof Gawkowski, wicepremier z Lewicy, zapowiedział w odrębnym komunikacie, że jego ugrupowanie nie wejdzie w skład Rady — „to sprzeczne z naszymi wartościami”.
Skład Rady, jej charakter i deklarowany cel — wypracowanie projektu konstytucji do 2030 r., który ma być następnie procedowany przez parlament i ewentualnie przez referendum — łączą tę inicjatywę z szerszym sporem ustrojowym. Sam Nawrocki ujmuje to w kategoriach fundamentalnych: „Stoimy w rozkroku od 1997 r. Polski system sprawowania władzy jest niezdefiniowany”. Pytanie o realność wdrożenia pozostaje otwarte — zmiana konstytucji wymaga większości 2/3 w Sejmie, której prezydent nie ma za sobą.
Oprócz Rady ds. nowej Konstytucji, w portfelu prezydenta są m.in. powołane wcześniej Rada Klimatu i Środowiska — licząca 38 członków, z przewodniczącym Sławomirem Mazurkiem, byłym wiceministrem środowiska i klimatu — oraz Rada Nowych Mediów powołana 15 kwietnia 2026 r., której skład wywołał publiczną dyskusję o kwalifikacjach członków.
Podsumowanie
Karol Nawrocki 3 maja 2026 r. powołał Radę ds. nowej Konstytucji — zespół doradczy mający przygotować projekt nowej ustawy zasadniczej do 2030 r. To czternaste ciało doradcze prezydenta w niespełna rok jego urzędowania. We wszystkich 14 radach zasiada łącznie 519 osób, znacznie więcej niż za całej kadencji Andrzeja Dudy (12 rad, około 220 członków). W skład Rady weszli m.in. była prezes Trybunału Konstytucyjnego Julia Przyłębska, profesorowie Ryszard Legutko i Ryszard Piotrowski oraz były marszałek Sejmu Józef Zych. Inicjatywa wpisuje się w napięcie między prezydentem a rządem Donalda Tuska — sam Nawrocki swoje rady doradcze nazywa „strefą odsłuchu”.
