Co napisaliśmy poprzednio

17 września 2026 r. opisaliśmy sytuację po wyborze Macieja Berka do Trybunału Konstytucyjnego: Sejm wybrał go 4 września 226 głosami przy progu 219, ale Pałac Prezydencki uzależnił odebranie ślubowania od dokumentów potwierdzających dziesięcioletnią praktykę radcowską. Wyjaśnialiśmy, że w ewidencji radców Berek zgłosił ponad 17 lat wykonywania zawodu, a spór dotyczy wykładni, a nie liczby lat. Wskazywaliśmy też, że żaden przepis nie przewiduje procedury, w której prezydent weryfikuje kwalifikacje sędziego wybranego przez Sejm, ani nie wyznacza mu terminu na odebranie ślubowania. Cały materiał: Berek wybrany, ślubowania brak — co się zmieniło od głosowania i czy prezydent może sprawdzać staż sędziego TK.

Co się zmieniło

„Ja, Maciej Berek składam wobec prezydenta ślubowanie”. Ceremonia w Sejmie

Źródło: rmf24.pl

Co nowego

Jak wyglądało ślubowanie. Według Wirtualnej Polski uroczystość do końca była utrzymywana w tajemnicy i dlatego odbyła się w gabinecie marszałka Sejmu, a nie — jak w kwietniu — w Sali Kolumnowej. Obecni byli m.in. marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, wicemarszałkowie Sejmu Monika Wielichowska, Dorota Niedziela i Piotr Zgorzelski oraz notariusz. Czarzasty skomentował: „Kończy się jeden etap, zaczyna się drugi”. Według OKO.press Berek złożył ślubowanie zgodnie z opinią Komisji Weneckiej; RMF FM podało, że decyzja o ceremonii zapadła po opublikowaniu opinii Komisji, przyzwalającej na złożenie przysięgi bez obecności prezydenta. Opinie Komisji Weneckiej — organu doradczego Rady Europy — nie są jednak źródłem prawa w Polsce. Szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki poinformował, że prezydent z uwagi na sytuację w TK odwołał zaplanowaną na czwartek wizytę w Słowenii.

Czy Berek jest sędzią — co mówią prawnicy. Rzecznik Krajowej Rady Sądownictwa sędzia Jarosław Łuczaj ocenił, że niedopuszczenie Macieja Berka do orzekania jest nielegalne. Konstytucjonalista dr Kamil Stępniak powiedział „Faktowi”: „Jeżeli prezydent wykorzystuje swoją obecność przy ślubowaniu do trwałego blokowania osoby prawidłowo wybranej przez Sejm, to brak jego fizycznego udziału nie musi oznaczać bezskuteczności ślubowania”. Ustawa zawiera też przepis, który obie strony czytają na swoją korzyść: „Odmowa złożenia ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego Trybunału” — Berek ślubowania nie odmówił, ale nie złożył go w obecności prezydenta. Nie znaleźliśmy natomiast w wiarygodnych źródłach konkretnych orzeczeń TSUE, na które powoływałyby się strony w sprawie samego ślubowania Berka.

Starcie w budynku Trybunału. 14 października Berek wszedł do budynku TK razem z innymi sędziami wybranymi przez Sejm. Jak relacjonował w Polsat News, prezes TK „przyjął ode mnie dokumenty, które zobowiązany jest złożyć sędzia obejmujący urząd”. Tego samego dnia Berek złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przez prezesa TK przestępstwa naruszenia jego nietykalności cielesnej jako funkcjonariusza publicznego — według Berka Święczkowski wypchnął go z korytarza. Berek podkreślał, że „pan sędzia Święczkowski kilkukrotnie powiedział, że tu jest wszystko nagrywane”. Prezes TK zaprzecza: „Kłamstwem są informacje o stosowaniu siły w budynku TK”. Żadnej z tych wersji nie da się dziś niezależnie potwierdzić — nagrania z monitoringu mają trafić do Prokuratury Krajowej.

Postępowanie Prokuratury Krajowej. Według komunikatu prokuratury postępowanie dotyczy podejrzenia niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych w TK, a postanowienie o przeszukaniu wydano 15 października. „Zakresem postępowania objęto również zawiadomienie złożone w dniu 14 października 2026 roku przez Macieja Berka”.

16 października: prokurator w Trybunale — przeszukanie czy wydanie dokumentów? Prokurator Andrzej Piaseczny udał się w piątek do TK w celu zabezpieczenia monitoringu i dokumentacji, co potwierdziła Prokuratura Krajowa. Pierwszy komunikat Trybunału brzmiał: „Prokurator Andrzej Piaseczny wraz z funkcjonariuszami policji przybył do siedziby Trybunału Konstytucyjnego i usiłuje dokonać przeszukania siedziby niezależnego organu władzy sądowniczej”. Ostatecznie jednak prezes TK „podjął decyzję o dobrowolnym wydaniu żądanych dokumentów”. Prokurator miał więc postanowienie o przeszukaniu, ale do przymusowego przeszukania nie doszło — Trybunał sam wydał monitoring i dokumenty. Według Prokuratury Krajowej czynności zakończono po blisko dwóch godzinach, a o ich zakończeniu prokuratura wydała osobny komunikat.

Prokurator i policja w Trybunale Konstytucyjnym. Zabezpieczono monitoring i dokumenty

Źródło: bankier.pl

Zarzut z art. 128 Kodeksu karnego. Trybunał oświadczył, że według prezesa „najście na Trybunał Konstytucyjny przez prokuratora ma charakter prowokacyjny i wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 128 Kodeksu karnego”, i powiadomił o sytuacji prezydenta. Ten przepis dotyczy działań zmierzających do usunięcia przemocą konstytucyjnego organu RP oraz wywierania wpływu na jego czynności urzędowe przemocą lub groźbą bezprawną. Komunikat TK nie opisuje ani przemocy, ani groźby — mówi o „najściu” i jego „prowokacyjnym charakterze”, a dokumenty wydano z decyzji prezesa. Ocena, czy znamiona przestępstwa zostały wyczerpane, należy do prokuratury i sądu, ale z publicznie znanych faktów nie wynika użycie przemocy. Minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek odpowiedział: „Mam przykrą wiadomość dla Pana Święczkowskiego – nie jest. Żyjemy w państwie prawa”. Berek napisał na X: „skoro twierdził Pan publicznie, że wg Pana nie naruszył Pan mojej nietykalności, to dlaczego tak się Pan obawia wydania monitoringu prokuratorowi?”. To nie pierwszy raz, gdy prezes TK używa najmocniejszych określeń: po wcześniejszej interwencji policji w Trybunale w lipcu mówił, że „jest to kolejny przejaw ustrojowego zamachu stanu, dlatego złożyłem zawiadomienie”.

„Szturm na TK” — czego nie było. 14 października Telewizja Republika pokazywała belki „Szturm policji Tuska na Trybunał Konstytucyjny” i „Reżim Tuska siłowo wszedł do Trybunału Konstytucyjnego”. Policja odpowiedziała: „Policja nie szturmuje Trybunału Konstytucyjnego. Stanowczo dementujemy nieprawdziwe informacje!”, dodając, że funkcjonariusze dbają o porządek i bezpieczeństwo. Przed budynkiem dochodziło do przepychanek, ale żadne źródło nie potwierdza, że policja siłą weszła do Trybunału.

Zatrzymanie w budynku Stowarzyszenia Wolnego Słowa. 16 października przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie, w budynku, w którym mieści się siedziba Stowarzyszenia Wolnego Słowa związanego z Adamem Borowskim, policja zatrzymała mężczyznę wracającego z protestu przed Trybunałem. Według Komendy Stołecznej Policji mężczyzna uciekał i „zaatakował policjantkę, naruszając nietykalność funkcjonariuszki i doprowadzając u niej do urazu głowy” — miał ją pchnąć na szklane drzwi. Policjantka trafiła do szpitala. Ważny szczegół dotyczy noża: według policji podczas kontroli ujawniono nóż ukryty pod kurtką, ale policja nie poinformowała, by mężczyzna posłużył się nim podczas interwencji. Mimo to TVP Info pisało, że „policjantka została ranna w starciu z nożownikiem”, a premier Donald Tusk — że „mężczyzna z nożem w kieszeni zaatakował policjantkę pilnującą porządku pod Trybunałem Konstytucyjnym”, obarczając polityczną odpowiedzialnością Nawrockiego i Kaczyńskiego. Relacji świadków, według których policja użyła nadmiernej siły, nie potwierdziliśmy w żadnym niezależnym źródle. Do 16 października nie przekazano też informacji o ewentualnych zarzutach dla zatrzymanego.

Zawiadomienie MSWiA. Szef MSWiA Marcin Kierwiński zapowiedział: „Zdecydowaliśmy się złożyć zawiadomienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa przez dziennikarzy Telewizji Republika i pana Sakiewicza”. Według komunikatu resortu chodzi o zniesławienie oraz znieważenie funkcjonariuszy Policji.

Oświadczenie ośmiorga sędziów. 16 października ośmioro sędziów wybranych przez Sejm w 2026 r. nazwało zaproszenie do Pałacu Prezydenckiego tylko trojga z nich „arbitralną próbą selekcji sędziów TK”. Uwaga na częste nieporozumienie: chodzi o zaproszenia, które już się odbyły. Pod oświadczeniem podpisało się troje sędziów, którzy ślubowali w obecności prezydenta, i pięcioro, których do Pałacu nie zaproszono. Sędziowie napisali: „Ta niemająca podstaw prawnych próba selekcji sędziów była całkowicie arbitralna” i że prezydent „nie może odmówić przyjęcia ślubowania”. Niezaproszeni „wielokrotnie apelowali” o wyznaczenie terminu i deklarowali pisemnie, że się stawią. Zapowiedzieli: „podejmiemy wszystkie przewidziane prawem działania, aby przywrócić i zapewnić zgodne z prawem funkcjonowanie tego ważnego konstytucyjnego organu”.

Co wciąż aktualne

📄 Ustawa o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego — tekst (PDF, trybunal.gov.pl)

Podsumowanie

Maciej Berek złożył 14 października ślubowanie w Sejmie i przesłał pisemną rotę do Kancelarii Prezydenta, ale sędzią orzekającym nie jest. Prezydent twierdzi, że Berek nie ślubował przed nim, a prezes TK nie dopuścił go do orzekania. Strona sejmowa, rzecznik KRS i część konstytucjonalistów uważają tę blokadę za bezprawną. Ustawa wymaga ślubowania „wobec prezydenta” i nie przewiduje wyjścia z sytuacji, w której prezydent go nie przyjmuje — dlatego spór o status Berka pozostaje nierozstrzygnięty.

Spór przeniósł się do budynku TK i do prokuratury. Berek zarzuca prezesowi Trybunału wypchnięcie z korytarza, a Święczkowski nazywa to kłamstwem. Prokuratura weszła do TK z postanowieniem o przeszukaniu, ale prezes sam wydał monitoring i dokumenty. Zarzut Trybunału, że to przestępstwo z art. 128 Kodeksu karnego, trudno pogodzić ze znanymi faktami, bo przepis wymaga przemocy lub groźby. Nie było też „szturmu policji na TK” — policja temu zaprzeczyła i żadne źródło go nie potwierdza. Przy zatrzymaniu po proteście policja mówi o ataku na policjantkę i nożu znalezionym pod kurtką. Nie twierdzi jednak, że nożem kogoś zaatakowano.