Kluczowe ustalenia

  • Trybunał Konstytucyjny 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym wydał postanowienie o zabezpieczeniu (sygn. K 7/26), wzywając Sejm do powstrzymania się od wyboru sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa do czasu wydania ostatecznego orzeczenia w sprawie. Sentencja postanowienia dotyczy wniosku grupy posłów Prawa i Sprawiedliwości kwestionującego konstytucyjność przepisów regulujących sposób wyboru sędziowskiej części KRS.

Trybunał Konstytucyjny — siedziba

Źródło: prawo.pl

  • Postanowienie wydał skład pięcioosobowy: Stanisław Piotrowicz (przewodniczący), Justyn Piskorski, Bartłomiej Sochański, Bogdan Święczkowski (prezes TK) i Rafał Wojciechowski. Treść postanowienia pojawiła się na portalach społecznościowych jeszcze przed posiedzeniem sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, która tego samego dnia po południu ustalała listę kandydatów.

  • Sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka mimo zabezpieczenia ustaliła 12 maja 2026 r. listę 15 kandydatów na sędziowskich członków KRS. Listę poparło 18 członków komisji, dwóch było przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu. Posłowie PiS nie wzięli udziału w pracach komisji, powołując się właśnie na decyzję TK.

Sejm wybrał kandydatów do KRS mimo decyzji Trybunału Konstytucyjnego

Źródło: polsatnews.pl

  • Na liście znalazło się 13 kandydatów koalicji rządzącej (wśród nich Edyta Jefimko, Dariusz Zawistowski, Monika Frąckowiak, Wojciech Buchajczuk, Ewa Mierzejewska, Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Jarosław Łuczaj, Agnieszka Kobylinska-Bortkiewicz, Magdalena Kierszka, Katarzyna Zawiślak, Ewa Żołnierczuk-Dec, Karolina Bąk-Lasota, Bartłomiej Starosta) oraz po jednym kandydacie opozycji: Łukasz Piebiak zgłoszony przez klub PiS i Łukasz Zawadzki zgłoszony przez Konfederację. Łukasz Piebiak był wiceministrem sprawiedliwości w resorcie kierowanym przez Zbigniewa Ziobrę.

  • Pierwotnie planowane głosowanie plenarne Sejmu nad listą kandydatów odbyć się miało w piątek 15 maja. Konstytucjonalista prof. Jacek Zaleśny z UW oraz mec. Dariusz Goliński wskazali jednak, że art. 11d ustawy o KRS wymaga, by głosowanie odbyło się „na najbliższym posiedzeniu sejmu" — czyli na kolejnym posiedzeniu po przedstawieniu sprawozdania komisji. Sejm przeniósł zatem głosowanie na posiedzenie zaplanowane na 27-29 maja 2026 r.

Kontekst i tło

Spór wokół Krajowej Rady Sądownictwa toczy się od 2018 r. Krajowa Rada Sądownictwa jest organem konstytucyjnym, którego status określa art. 186 i art. 187 Konstytucji RP — stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. W jej skład wchodzi 15 sędziów wybieranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, administracyjnych i wojskowych. Spór dotyczy tego, kto wybiera tych 15 sędziów-członków: w obowiązującym od 2018 r. modelu wyboru dokonuje Sejm RP, krytycy wskazują, że demokratyczna legitymacja musi obejmować samo środowisko sędziowskie.

W 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem K 12/18 z 25 marca orzekł, że obowiązujący tryb wyboru sędziowskich członków KRS przez Sejm (na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r.) jest zgodny z Konstytucją. Przewodniczącą składu była Julia Przyłębska, sprawozdawcą — Justyn Piskorski, ten sam sędzia, który zasiada również w obecnym składzie K 7/26 (zabezpieczenie z maja 2026).

Trybunał Konstytucyjny — siedziba

Źródło: prawo.pl

Druga kadencja sędziowskiej części KRS wybranej przez Sejm (tzw. neo-KRS) rozpoczęła się w 2022 r. i upływa w 2026 r. — z tego powodu nowy wybór ma być przeprowadzony właśnie wiosną 2026 r. (kadencja jest czteroletnia).

Europejski Trybunał Praw Człowieka dwukrotnie w 2021 r. zakwestionował status sądów obsadzonych z udziałem neo-KRS:

  • 22 lipca 2021 r. — wyrok Reczkowicz przeciwko Polsce: ETPC stwierdził jednomyślnie naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego. Według ETPC, „Izba Dyscyplinarna nie była sądem ustanowionym ustawą w rozumieniu Konwencji Europejskiej".

Polska przegrała w Strasburgu. Chodzi o Izbę Dyscyplinarną

Źródło: polsatnews.pl

  • 8 listopada 2021 r. — wyrok Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (skarga nr 49868/19): naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC w odniesieniu do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.

Obie izby orzekały w składach obsadzonych na wniosek neo-KRS. Te dwa orzeczenia są filarem argumentacyjnym rządu Donalda Tuska i stowarzyszeń sędziowskich w sporze o legitymację KRS.

Rząd Tuska zaproponował nowelizację ustawy o KRS — Sejm uchwalił ją 23 stycznia 2026 r., Senat 28 stycznia 2026 r. (bez poprawek), a 29 stycznia przekazano ustawę prezydentowi. Nowelizacja zakładała wybór 15 sędziów-członków KRS w bezpośrednich i tajnych wyborach przez wszystkich sędziów w Polsce, organizowanych przez Państwową Komisję Wyborczą.

Prezydent Karol Nawrocki 19 lutego 2026 r. zawetował nowelizację. Przy okazji zawetował także ustawę „Aktywny Rolnik" i skierował do TK ustawę o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.

Prezydent Karol Nawrocki wetuje ustawę o KRS

Źródło: businessinsider.com.pl

Po wecie marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty 11 lutego 2026 r. opublikował w Monitorze Polskim obwieszczenie o rozpoczęciu procedury zgłaszania kandydatów na sędziowskich członków KRS — na podstawie obowiązujących przepisów z 2017 r. (czyli tych, których zmianę zawetował Nawrocki). Procedura zgłoszeń trwała 30 dni, do 13 marca. W tym czasie zgłoszono 60 sędziów.

W odpowiedzi na weto Sejm 27 lutego 2026 r. przyjął uchwałę zapowiadającą, że „w przypadku kształtowania KRS na podstawie obowiązującej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa" izba „uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych przez polskich sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych". Prezesi 10 z 11 sądów apelacyjnych w Polsce zadeklarowali wówczas gotowość zorganizowania „prawyborów" — czyli zgromadzeń, w których sędziowie wyłonią rekomendowanych kandydatów. Zgromadzenia odbyły się w kwietniu 2026 r.; najwięcej poparcia uzyskała wspólna lista zgłoszona przez Iustitię, Themis, Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych i Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów Sądów Administracyjnych.

Szczegółowa analiza

Wniosek PiS do TK — zakwestionowanie „roli Sejmu jako notariusza"

Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego — który stał się podstawą zabezpieczenia z 12 maja 2026 r. — pochodzi od grupy posłów Prawa i Sprawiedliwości. Posłowie PiS argumentują, że konstrukcja preselekcji na zgromadzeniach sędziów sprowadza rolę Sejmu do funkcji „notariusza" zatwierdzającego decyzje podjęte przez środowisko sędziowskie. Cytat posła Marcina Warchoła: „To Sejm wybiera, a nie zatwierdza wybór dokonany gdzieś tam przez zgromadzenia ogólne sędziów".

PiS zapowiada wniosek do TK ws. ustawy o KRS

Źródło: gazetaprawna.pl

Sam wniosek (zmodyfikowany od wcześniejszej wersji) dotyczy konkretnie:

  • art. 11a ust. 2 pkt 2 w związku z art. 11a ust. 1 ustawy o KRS z 12 maja 2011 r. — w zakresie, w jakim dopuszcza wybór sędziego na członka KRS spośród kandydatów „na uprzywilejowanych zasadach", tj. bez poparcia odpowiedniej grupy obywateli (wnioskodawcy uważają to za niezgodne z art. 2 i 4, art. 60 i art. 32 ust. 1 Konstytucji);
  • art. 11a ust. 2 — w zakresie, w jakim wprowadza różne wymogi liczby podpisów poparcia: 25 sędziów versus 2000 obywateli.

Wnioskodawcy argumentują, że to różnicowanie narusza zasadę „demokratycznej legitymacji władzy publicznej".

Lista 15 kandydatów — mechanika głosowania łącznego

Lista ustalona przez Komisję Sprawiedliwości będzie głosowana przez Sejm łącznie, bez możliwości eliminacji pojedynczego kandydata. Oznacza to, że żaden klub poselski (w tym mniejsze kluby opozycyjne) nie może zablokować pojedynczego nazwiska, jeśli reszta koalicji rządzącej zagłosuje „za" całą listą.

15 kandydatów na sędziów Krajowej Rady Sądownictwa. Dwóch jest z opozycji

Źródło: businessinsider.com.pl

Ten sam mechanizm gwarantuje miejsca Łukaszowi Piebiakowi (kandydat PiS) i Łukaszowi Zawadzkiemu (kandydat Konfederacji), ponieważ ustawa o KRS wymaga, by na liście znalazł się co najmniej jeden kandydat wskazany przez każdy klub poselski. Z list popieranych przez stowarzyszenia sędziowskie na liście ostatecznej nie znaleźli się natomiast Sławomir Cilulko i Beata Donhöffner-Grodzicka — zostali wycofani, by zrobić miejsce dla kandydatów opozycji.

Reakcja Waldemara Żurka — minister sprawiedliwości kwestionuje skład TK

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek w rozmowie z Onetem skomentował zabezpieczenie TK: „To robienie sobie żartów z prawa". Żurek zakwestionował skład orzekający: „Poza tym, w składzie, który wydał to zabezpieczenie, była osoba nazywana dublerem, więc ten skład w żadnym wypadku nie tworzył sądu".

Waldemar Żurek o decyzji TK

Źródło: polsatnews.pl

„Dubler" to potoczne określenie sędziów wybranych do TK na miejsca już obsadzone wcześniej przez Sejm poprzedniej kadencji w październiku 2015 r. — Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar wskazywał już w 2019 r., że Justyn Piskorski jest jedną z takich osób (w sprawie K 12/18). Pozycja Żurka jest spójna z linią rządu — kwestionującego od początku legitymację obecnego składu TK.

Stanowiska stowarzyszeń sędziowskich — Iustitia i Themis

Stowarzyszenia sędziowskie Iustitia i Themis konsekwentnie od 2018 r. publikują apele wzywające do bojkotu wyborów do KRS przez sędziów. Stanowisko Prezydium KRS z 18 lutego 2026 r. (paradoksalnie publikowane przez samą neo-KRS) przypomina, że Iustitia „wielokrotnie wzywała do bojkotu wyborów do KRS: apel z 5 stycznia 2018 r. podpisany przez zarządy stowarzyszeń Iustitia, Themis, Pro Familia i Sędziów Sądów Rodzinnych w Polsce o bojkot wyborów do nowej KRS".

Stowarzyszenia sędziowskie apelują do tzw. neosędziów

Źródło: prawo.pl

Wspólne stanowisko Iustitia, Themis i Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych głosi: „Żaden uczciwy prawnik nie może mieć najmniejszych wątpliwości, że wadliwie obsadzona Krajowa Rada Sądownictwa działa bezprawnie, a jej dalsze funkcjonowanie pogłębia chaos prawny i przynosi szkody ogółowi obywateli".

Co istotne, w obecnej procedurze (wiosna 2026) stowarzyszenia te zmieniły taktykę: nie bojkotowały wyborów — przeciwnie, zgłosiły wspólną listę 15 kandydatów, z których 13 ostatecznie znalazło się na liście ustalonej przez Komisję Sprawiedliwości. To pragmatyczny zwrot względem postawy z 2018 r.

Możliwe konsekwencje wyboru 27-29 maja

Mec. Dariusz Goliński i prof. Jacek Zaleśny (Uniwersytet Warszawski) zwracają uwagę, że niedochowanie procedur — np. głosowanie nad listą na tym samym posiedzeniu, na którym komisja przedstawiła sprawozdanie — może być powodem kwestionowania legalności KRS przez prezydenta. Prof. Zaleśny formułuje to ostrożnie: „Jeśli sejm wybierze kandydatów na tym samym posiedzeniu, będziemy mieli do czynienia z wadą formalną. Pytanie tylko, czy byłaby to wada istotna. (...) Istnieje możliwość, że prezydent uzna, iż z tego powodu organ został nieprawidłowo ukonstytuowany, jego akty działania są obarczone wadą prawną".

Decyzja o przeniesieniu głosowania na 27-29 maja 2026 r. (na następne posiedzenie) ma więc dwojaki cel:

  • proceduralny — usuwa zarzut o naruszeniu art. 11d ust. 5 ustawy o KRS;
  • nie usuwa jednak zasadniczego zarzutu, że wybór odbywa się wbrew zabezpieczeniu TK z 12 maja 2026 r.

W otoczeniu prezydenta i w środowiskach kwestionujących obecny skład TK te dwie kwestie są oceniane różnie — zwolennicy rządu (m.in. minister Żurek) uważają zabezpieczenie za prawnie nieistniejące, jeśli wydane przez „dublera" w składzie; krytycy rządu (PiS, częściowo środowiska prawnicze) uważają je za wiążące dopóki TK go nie uchyli.

Podsumowanie

12 maja 2026 r. Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie o zabezpieczeniu wzywające Sejm do wstrzymania wyboru sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa. Tego samego dnia komisja sejmowa ustaliła listę 15 kandydatów: 13 osób z list stowarzyszeń sędziowskich, plus Łukasz Piebiak (PiS) i Łukasz Zawadzki (Konfederacja). Pierwotnie planowane na 15 maja głosowanie Sejmu przeniesiono na następne posiedzenie — 27-29 maja 2026 r. — by spełnić wymóg ustawy o KRS o głosowaniu „na najbliższym posiedzeniu". Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek kwestionuje zarówno samo zabezpieczenie („robienie sobie żartów z prawa"), jak i skład TK (w którym zasiada „dubler"). Spór nie jest nowy: TK wyrokiem K 12/18 z 2019 r. uznał obowiązującą procedurę wyboru KRS przez Sejm za konstytucyjną, ale Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyrokach Reczkowicz (22.07.2021) i Dolińska-Ficek i Ozimek (8.11.2021) stwierdził, że izby Sądu Najwyższego obsadzone na wniosek neo-KRS naruszają art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Wynik głosowania 27-29 maja prawdopodobnie nie kończy sporu — przeniesie go w pole konfliktu między nowo wybraną Radą a Kancelarią Prezydenta, która zapowiada kwestionowanie jej legalności.