Kluczowe ustalenia
- 4 września 2026 r. — taką datę wejścia w życie ma rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 sierpnia 2026 r. w sprawie praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym, czyli akt wykonawczy obsługujący okres próbny. Przesądza o tym § 5 dokumentu opublikowanego jako Dz.U. 2026 poz. 1118. Tę samą datę jako start okresu próbnego podają Interia Motoryzacja, TVN Turbo i Gazeta Prawna.
- Okres próbny obejmie każdego, kto po raz pierwszy uzyska prawo jazdy kategorii B — niezależnie od wieku kierowcy. Według zgodnych relacji redakcji motoryzacyjnych osoby, które zdały egzamin państwowy do 2 września 2026 r. włącznie, pozostają poza tym systemem.
- Okres próbny trwa 2 lata dla osoby, która uzyskała kategorię B po ukończeniu 18 lat, oraz 3 lata dla tej, która zdała egzamin jako 17-latek — jednak nie dłużej niż do ukończenia 20. roku życia.
- W okresie próbnym obowiązuje bezwzględny limit 0,0 promila alkoholu we krwi. Dla pozostałych kierowców stan po użyciu alkoholu zaczyna się dopiero od 0,2 promila.
- Dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, oba prawomocnie rozstrzygnięte w trakcie okresu próbnego, skutkują decyzją starosty o przedłużeniu tego okresu o kolejne 2 lata.
- Przekroczenie 12 punktów karnych w okresie próbnym uruchamia obowiązkowe szkolenie praktyczne na płycie poślizgowej: godzina zajęć i opłata, która nie może przekroczyć 500 zł.
- Zebranie 20 punktów w ciągu roku od pierwszego wydania prawa jazdy kończy się cofnięciem uprawnień przez starostę i koniecznością ponownego zdania egzaminu teoretycznego i praktycznego.
- W tekście ustawy o kierujących pojazdami obowiązującym we wrześniu 2026 r. nie ma obowiązku oznaczania auta zielonym listkiem. Limity 50/80/100 km/h dla początkujących, które wracają w nagłówkach, pochodzą z wcześniejszego brzmienia tej ustawy.
- Nagłówki o „5 latach bez prawa jazdy” dotyczą odrębnej sankcji, obejmującej wszystkich kierowców, a nie okresu próbnego.
Źródło: motoryzacja.interia.pl
Kontekst i tło
Okres próbny nie jest pomysłem z tego roku. Konstrukcja „przez pierwsze lata za kółkiem obowiązują cię ostrzejsze reguły” figurowała już we wcześniejszym brzmieniu ustawy o kierujących pojazdami — i to w wersji znacznie bardziej restrykcyjnej niż ta, która zaczyna działać we wrześniu. Stary tekst zakazywał kierowcy w okresie próbnym „przekraczania prędkości 50 km/h na obszarze zabudowanym, 80 km/h poza obszarem zabudowanym oraz 100 km/h na autostradzie i drodze ekspresowej dwujezdniowej”. To stamtąd, a nie z aktualnych przepisów, pochodzą liczby krążące dziś w mediach społecznościowych.
📄 Wcześniejsze brzmienie ustawy o kierujących pojazdami (PDF, źródło: dziennikustaw.gov.pl)
Resort infrastruktury konsekwentnie podawał powód, dla którego te przepisy przez lata nie zaczęły obowiązywać: brak rozwiązań technicznych po stronie systemu CEPiK, a konkretnie modułu Centralnej Ewidencji Kierowców. Bez działającej ewidencji nie ma jak odnotować, że ktoś jest w okresie próbnym, że popełnił dwa wykroczenia albo że przekroczył 12 punktów. „Rzeczpospolita” opisywała to jako przepisy, które utknęły na etapie oczekiwania na wdrożenie techniczne.
Skala problemu informatycznego jest udokumentowana. Najwyższa Izba Kontroli ustaliła, że Ministerstwo Cyfryzacji podpisało z Centralnym Ośrodkiem Informatyki umowę na budowę CEPiK 2.0 już w 2013 r., że w listopadzie 2017 r. uruchomiono Centralną Ewidencję Pojazdów w wersji 2.0, natomiast Centralnej Ewidencji Kierowców 2.0 nie udało się uruchomić. W ocenie NIK jeden z najistotniejszych dla obywateli systemów informatycznych państwa od ponad dekady pozostaje w budowie.
Źródło: nik.gov.pl
Zmiana dotyczy dużej grupy. Według danych o wydawanych dokumentach w Polsce po raz pierwszy uzyskuje się rocznie około 300–350 tys. praw jazdy kategorii B — w 2025 r. było to 322 858 dokumentów. To roczny dopływ osób, które od września trafią do nowego reżimu.
Polska nie robi tego w oderwaniu od reszty kontynentu. Portal Prawo Drogowe wskazuje, że okres próbny zostanie wprowadzony we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej na mocy finalizowanych przepisów unijnych i obejmie przez pierwsze dwa lata każdego kierowcę uzyskującego uprawnienia po raz pierwszy. Komisja Europejska w komunikacie o cyfrowym prawie jazdy zapowiadała okres próbny trwający co najmniej dwa lata i zasadę zerowej tolerancji dla alkoholu.
Szczegółowa analiza
Data: jedna doba różnicy, która ma znaczenie. Twardym punktem odniesienia jest akt wykonawczy. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 sierpnia 2026 r. w sprawie praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym opublikowano w Dzienniku Ustaw 24 sierpnia 2026 r. pod pozycją 1118, a metadane rejestru Sejmu podają dla niego datę wejścia w życie 4 września 2026 r. Tę samą datę powtarzają Interia Motoryzacja, TVN Turbo i Gazeta Prawna, opisując start okresu próbnego. Równolegle część redakcji pisze o 3 września, wskazując tę datę jako graniczną dla zdających egzamin — stąd informacja, że kto zdał do 2 września włącznie, okresem próbnym objęty nie będzie. Różnica wynosi jedną dobę, ale dla osoby, która wyznaczyła termin egzaminu na początek września, jest to granica między dwuletnim reżimem 0,0 promila a jego brakiem. Sam mechanizm kwalifikacji jest natomiast opisywany zgodnie: liczy się moment uzyskania uprawnienia, czyli pozytywny wynik egzaminu państwowego, a nie dzień odebrania plastikowego dokumentu w urzędzie.
Legislacyjne zaplecze powstawało do ostatniej chwili. Ustawa z 23 stycznia 2026 r. nowelizująca m.in. ustawę o kierujących pojazdami została ogłoszona 17 lutego 2026 r. pod pozycją 180. Rozporządzenie wykonawcze do szkolenia po 12 punktach miało pierwotnie zostać wydane w I kwartale 2026 r. — wydano je dopiero 19 sierpnia 2026 r., czyli kilkanaście dni przed jego wejściem w życie. Ośrodki doskonalenia techniki jazdy dostały więc program zajęć i stawkę opłaty na ostatnią chwilę.
Kogo i na jak długo. Ustawa nie różnicuje kierowców według wieku przy samym objęciu okresem próbnym — wchodzi do niego każdy, kto po raz pierwszy uzyskał kategorię B. Różnicuje natomiast długość: dwa lata dla osoby, która ukończyła 18 lat, i trzy lata dla posiadacza prawa jazdy uzyskanego w wieku 17 lat, przy czym ten dłuższy okres kończy się najpóźniej z 20. urodzinami. Bieg liczy się od dnia wydania dokumentu. Dla 17-latków dochodzi osobny zestaw ograniczeń: przez pierwsze 6 miesięcy, nie dłużej niż do ukończenia 18 lat, na przednim fotelu musi siedzieć osoba towarzysząca. Money.pl opisuje warunki dla opiekuna: ukończone 25 lat, prawo jazdy kategorii B od co najmniej pięciu lat, trzeźwość i brak zakazu prowadzenia pojazdów. Samo prawo jazdy wydane przed 18. urodzinami jest ważne wyłącznie na terytorium Polski.
Sankcje są trzystopniowe. Pierwszy stopień to alkohol: w okresie próbnym zabronione jest kierowanie przy przekroczeniu 0,0 promila we krwi, 0,0 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza oraz 0,0 ng/ml środka działającego podobnie do alkoholu. Dla porównania ogólny próg stanu po użyciu alkoholu w Polsce to 0,2 promila — nowy kierowca traci więc cały bufor, który ma pozostała część zmotoryzowanych. Drugi stopień to recydywa wykroczeniowa: dwa prawomocnie rozstrzygnięte wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji skutkują decyzją administracyjną starosty o przedłużeniu okresu próbnego o kolejne dwa lata. Trzeci to punkty karne: po przekroczeniu 12 punktów kierowca musi ukończyć płatne szkolenie praktyczne w ośrodku doskonalenia techniki jazdy — ćwiczenia trwają godzinę, wykonuje się je na płycie poślizgowej zgodnie z poleceniami instruktora techniki jazdy, a ustawa ogranicza opłatę do 500 zł. Osobno działa twardsza granica: 20 punktów w ciągu roku od pierwszego wydania prawa jazdy oznacza cofnięcie uprawnień i powrót do zera, czyli ponowny egzamin teoretyczny i praktyczny.
📄 Ustawa wprowadzająca nowe brzmienie przepisów o okresie próbnym (PDF, źródło: dziennikustaw.gov.pl)
„5 lat bez prawa jazdy” to inna sprawa. Ten nagłówek nie opisuje okresu próbnego i nie dotyczy wyłącznie początkujących. Chodzi o sankcję za kierowanie pojazdem silnikowym mimo wcześniejszej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy — na przykład tej wydawanej po przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h, która skutkuje zatrzymaniem dokumentu na 3 miesiące. Kto w takiej sytuacji i tak wsiądzie za kierownicę, traci uprawnienia na 5 lat od dnia stwierdzenia zdarzenia, a po tym czasie musi ubiegać się o prawo jazdy od nowa. Przepis nie jest martwy: Interia powołuje się na dane Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, według których od 3 marca do 11 sierpnia 2026 r. policja odnotowała 87 przypadków zatrzymania prawa jazdy na 5 lat za złamanie decyzji administracyjnej o wcześniejszym zatrzymaniu dokumentu na 3 miesiące.
Źródło: kolo.policja.gov.pl
Zielony listek i limity prędkości: czego w przepisach nie ma. Portal Prawo Drogowe przeanalizował katalog obowiązków kierowcy w okresie próbnym i zatytułował swoje zestawienie „Okres próbny bez zielonego listka” — w wyliczeniu obowiązków, które przez pierwsze dwa lata obejmą każdego nowego kierowcę kategorii B, nie ma nalepki z zielonym liściem. Potwierdza to porównywarka Rankomat: w Polsce zielony listek nie jest obowiązkowy, a przepis, który miał to zmienić, nigdy nie zyskał mocy prawnej. Podobnie jest z limitami 50/80/100 km/h — te wartości istniały, ale w starszej wersji ustawy, nie w tekście, który zaczyna działać we wrześniu. Nowi kierowcy nie dostaną też widocznego oznaczenia na samym dokumencie: projekt zakładał kod 112 potwierdzający, że prawo jazdy wydano na okres próbny, oraz kod 113 dla 17-latków, ale — jak opisuje Interia — rząd nie zmienił rozporządzenia zawierającego wykaz wszystkich kodów.
Co pozostaje otwarte. Po pierwsze, dokładny dzień graniczny: relacje rozjeżdżają się o jedną dobę, a to właśnie ta doba decyduje o statusie osób zdających egzamin w pierwszym tygodniu września. Po drugie, praktyczna gotowość ewidencji — ustalenia NIK dotyczące niedokończonego modułu Centralnej Ewidencji Kierowców to ten sam obszar, którego niegotowość była wcześniej oficjalnym powodem odraczania przepisów, a niezależnego potwierdzenia, że moduł okresu próbnego został przetestowany, nie znaleźliśmy. Po trzecie, kontrola drogowa: bez kodu na dokumencie policjant nie odczyta statusu kierowcy z samego blankietu.
Podsumowanie
Od pierwszych dni września 2026 r. każdy, kto po raz pierwszy zdobędzie prawo jazdy kategorii B, wchodzi w okres próbny. Rozporządzenie wykonawcze, które opisuje obowiązkowe szkolenie w tym okresie, wchodzi w życie 4 września 2026 r. Okres próbny trwa dwa lata, a dla osób, które zdały egzamin jako 17-latkowie — trzy lata, najdłużej do 20. urodzin. W tym czasie obowiązuje zakaz prowadzenia po jakiejkolwiek ilości alkoholu, czyli 0,0 promila zamiast ogólnego progu 0,2 promila. Dwa prawomocnie stwierdzone wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji przedłużają okres próbny o kolejne dwa lata, a przekroczenie 12 punktów karnych oznacza obowiązkowe godzinne szkolenie na płycie poślizgowej za maksymalnie 500 zł. Kto zebrał 20 punktów w pierwszym roku, traci uprawnienia i musi zdawać egzamin od początku.
Część tego, o czym piszą nagłówki, nie znajduje potwierdzenia w przepisach. Nie ma obowiązku naklejania na auto zielonego listka. Obniżone limity prędkości 50, 80 i 100 km/h dla początkujących pochodzą ze starszego brzmienia ustawy, a nie z przepisów, które zaczynają działać we wrześniu. Nie ma też oznaczenia okresu próbnego na samym dokumencie, bo wykaz kodów w prawie jazdy nie został zmieniony. Osobną kwestią jest utrata uprawnień na pięć lat: dotyczy ona wszystkich kierowców, którzy prowadzą mimo zatrzymanego prawa jazdy, a nie tylko tych w okresie próbnym.
